Dane kadrowe pod kluczem: przechowywanie CV i umów zgodnie z RODO
Gdzie trzymać CV kandydatów i umowy pracowników, jak długo je przechowywać i jak nie naruszyć RODO? Praktyczny przewodnik dla właściciela małej firmy.
Każda firma, która zatrudnia choćby jedną osobę, gromadzi dokumenty zawierające dane osobowe. Chodzi o umowy o pracę, aneksy, świadectwa pracy, karty badań lekarskich, a także CV kandydatów, którzy składali aplikacje, ale nie zostali zatrudnieni. Wszystkie te papiery i pliki podlegają przepisom RODO, nawet jeśli leżą tylko w szafie w biurze.
Właściciel firmy często zadaje sobie pytanie, jak długo wolno trzymać takie dokumenty i gdzie je bezpiecznie przechowywać. Odpowiedź wymaga rozróżnienia dwóch grup: dokumentacji pracowników oraz danych kandydatów. Każda z nich ma inne zasady, a błędy w ich przechowywaniu są częstsze, niż się wydaje.
Jakie dokumenty kadrowe firma faktycznie przechowuje
Zanim ustalisz okresy przechowywania, warto spisać wszystko, co trafia do teczki pracownika. Wiele małych firm prowadzi akta w kilku miejscach: w segregatorze, w komputerze księgowej, na dysku współdzielonym i w mailach. Im więcej miejsc, tym trudniej kontrolować dostęp i terminy usuwania.
Typowy zestaw dokumentów kadrowych obejmuje:
- umowy o pracę i ich aneksy,
- zakresy obowiązków oraz oświadczenia pracownika,
- dokumenty z procesu rekrutacji, w tym życiorys zatrudnionej osoby,
- świadectwa pracy i zaświadczenia wydawane po ustaniu zatrudnienia,
- karty wynagrodzeń, listy płac i dokumenty do rozliczeń z ZUS oraz urzędem skarbowym,
- zaświadczenia lekarskie i dokumenty dotyczące urlopów.
Każdy z tych dokumentów ma inny cel i inną podstawę do przechowywania. Dlatego nie warto stosować jednego terminu do wszystkiego.
Okresy przechowywania dokumentacji pracowniczej
Dla większości dokumentów pracowniczych podstawą są przepisy prawa pracy oraz prawa podatkowego i ubezpieczeń społecznych. Zasada RODO nakazuje przechowywać dane tylko tak długo, jak jest to niezbędne do celu, a w tym przypadku cel wyznacza ustawodawca. Poniższe zestawienie pokazuje orientacyjne ramy, które warto zweryfikować ze specjalistą w swojej sytuacji.
| Rodzaj dokumentu | Orientacyjny okres przechowywania |
|---|---|
| Akta osobowe pracownika (umowy, świadectwo pracy, zakres obowiązków) | 10 lat od zakończenia zatrudnienia |
| Listy płac i dokumenty do rozliczeń podatkowych | zgodnie z przepisami podatkowymi, zwykle 5 lat od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy |
| Dokumentacja BHP i badania lekarskie | zgodnie z przepisami BHP, często przez cały okres zatrudnienia oraz określony czas po jego zakończeniu |
| Dokumenty związane z urlopami i czasem pracy | zgodnie z okresem przedawnienia roszczeń, zwykle kilka lat |
Po upływie wyznaczonego okresu dane powinny zostać trwale usunięte albo zanonimizowane. Samo odłożenie teczki do piwnicy nie spełnia wymogów RODO. Warto prowadzić prosty rejestr, w którym zapiszesz daty zakończenia zatrudnienia i terminy brakowania dokumentów.
Dane kandydatów: CV, które nie kończy się zatrudnieniem
Najwięcej problemów pojawia się przy CV osób, które nie zostały zatrudnione. Kandydat przesyła życiorys z numerem telefonu, adresem, datą urodzenia i zdjęciem. Gdy rekrutacja się kończy, wiele firm po prostu zostawia pliki w skrzynce mailowej lub na dysku. Tymczasem dane takich osób także są przetwarzane i wymagają określenia celu oraz czasu przechowywania.
Dla małej firmy praktyczne zasady wyglądają następująco:
- Dane kandydatów przechowuj wyłącznie na potrzeby konkretnej rekrutacji.
- Po zakończeniu procesu usuń CV osób niezatrudnionych albo przechowuj je tylko przez krótki, uzasadniony czas.
- Jeśli chcesz zachować CV na przyszłość, poproś kandydata o wyraźną zgodę na piśmie lub w formie elektronicznej, z informacją, jak długo dane będą przechowywane.
- Nie przekazuj CV innym firmom ani nie publikuj ich bez odrębnej podstawy.
Pamiętaj, że zgoda kandydata może zostać wycofana w każdej chwili. Musisz wtedy usunąć jego dane, chyba że istnieje inna podstawa ich przechowywania. Dlatego najlepiej ustalić w procedurze rekrutacyjnej jasny termin, po którym CV trafia do kosza.
Jak bezpiecznie przechowywać dane kadrowe
Okres przechowywania to tylko jeden element zgodności z RODO. Równie ważne jest to, kto ma dostęp do dokumentów i jak są zabezpieczone. Akta pracownicze zawierają dane szczególnie wrażliwe, takie jak informacje o zdrowiu czy wynagrodzeniu, dlatego ich ochrona powinna być wyższa niż w przypadku zwykłych danych klientów.
W praktyce warto wdrożyć kilka podstawowych rozwiązań:
- przechowuj teczki papierowe w zamykanej szafie lub szafce, do której mają dostęp tylko upoważnione osoby,
- chroń pliki elektroniczne hasłem, ogranicz uprawnienia do folderów i włącz kopie zapasowe w bezpiecznym miejscu,
- nie wysyłaj skanów umów i CV zwykłym mailem bez zabezpieczenia, a jeśli to konieczne, używaj szyfrowania lub zabezpieczonego dostępu,
- spisz upoważnienia dla osób, które mają wgląd w dane kadrowe, np. księgowej czy kierownika,
- po zakończeniu okresu przechowywania niszcz dokumenty papierowe w niszczarce i trwale usuwaj pliki.
Dobrą praktyką jest też krótka instrukcja dla osób zajmujących się kadrami. Opisz w niej, gdzie znajdują się akta, kto ma do nich dostęp, jak długo są przechowywane i jak wygląda procedura usuwania. Taki dokument znacznie ułatwia kontrolę zgodności i pozwala szybko odpowiedzieć na pytania pracowników lub inspektora.
Dane pracowników i obowiązek informacyjny
Pracownik powinien wiedzieć, jakie dane o nim zbierasz i na jakich zasadach. Obowiązek informacyjny wynika z RODO, a w małej firmie można go zrealizować poprzez jasną klauzulę dołączoną do dokumentów rekrutacyjnych oraz krótką informację w dokumentacji kadrowej. Warto w niej wskazać okresy przechowywania lub kryteria, według których je ustalasz.
Taka przejrzystość chroni firmę również w sytuacji sporu. Jeśli były pracownik zażąda wglądu w swoje dane albo ich usunięcia, łatwiej będzie Ci wykazać, że działasz zgodnie z przepisami i wiesz, co posiadasz.
Podsumowanie
Przechowywanie danych kadrowych zgodnie z RODO nie wymaga skomplikowanych narzędzi, ale wymaga konsekwencji. Sprawdź, jakie dokumenty masz w firmie, ustal okresy ich przechowywania na podstawie przepisów, a CV kandydatów usuwaj po zakończeniu rekrutacji, chyba że masz na to wyraźną zgodę. Zadbaj o zabezpieczenie dostępu i zapisz procedury na piśmie. Dzięki temu teczki z umowami i CV przestaną być źródłem ryzyka, a staną się uporządkowanym zapleczem Twojej firmy.
